KNOWLEDGE PRODUCTS

ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်တွင် သဘာဝသယံဇာတများ စီမံအုပ်ချုပ်ခြင်း (Natural Resource Federalism)
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသားများ သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးထားသော ပင်လုံစာချုပ်ပါ ကတိ ကဝတ်ကို လစ်လျူရှုအာဏာသိမ်းကာ တစ်ပါတီ ဗဟိုဦးစီးစနစ်ကျင့်သုံးခဲ့မှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် နှစ်ပေါင်း ၇၀ နီးပါး တိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် ငြိမ်းချမ်းမှုဆိတ်သုံးခဲ့ရပါသည်။ အဆိုပါဒေသရှိ သစ်တော၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ၊ ကျောက်မျက်၊ သတ္တုအမျိုးမျိုး၊ ရေနံနှင့် ဓါတ်ငွေ့ စသည့် သယံဇာတများသည် မူလပိုင်ဆိုင်သူ အစစ်အမှန်ဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားများက စနစ်တကျစီမံအုပ်ချုပ်ခွင့် မရရှိခဲ့သဖြင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အပြည့်အဝအထောက်အကူမဖြစ်ဘဲ ပျက်စီးပြုန်းတီးခဲ့ရရုံမျှမက ဒေသ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပါ ထိခိုက်ခဲ့ရပါသည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) အရ ပါတီစုံဒီမို ကရေစီစနစ်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲကာ တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့များနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆွေးနွေးပွဲများ

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အပူပိုင်းဒေသများနေ့ (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ရက်)
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အပူပိုင်းဒေသများနေ့သည် အပူပိုင်းဒေသရှိ နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော ထင်ရှားသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းများကို မီးမောင်းထိုးဖော်ပြပြီး အပူပိုင်းဒေသရှိ မြောက်မြားလှစွာသော မတူကွဲပြားမှုများကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြရန် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အပူပိုင်းဒေသများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော ပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအားလုံးတွင် အသိပညာများ မြှင့်တင်ရန်နှင့် အပူပိုင်းဒေသများသည် ကျွန်ုပ်တို့ဘဝတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေကြောင်းကို မီးမောင်းထိုးပြရန်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ထိုသို့ကျင်းပခြင်းသည် အပူပိုင်းဒေသ၏ တိုးတက်မှုများကို အကဲဖြတ်ရန်၊ အပူပိုင်းဒေသဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို မျှဝေရန်နှင့် ဒေသ၏ မတူကွဲပြားမှုများနှင့် အလားအလာများကို အသိအမှတ်ပြုရန် အခွင့်အလမ်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာမြေ၏ ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ကရကဋ်ရာသီ၏

ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု (ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်) ဒေသ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား စောင်းငဲ့ကြည့်ရှုခြင်း
ပုဂံ (ခေါ်) တမ္ပဒီပ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံတည်ထောင်ရာ မြို့တော် ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသား ရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့် လည်း ကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်း လက်ရာ စေတီပုထိုးများကြောင့် လည်း ကောင်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို ဆွဲ ဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာ ကျော်သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ယူနက်စကိုမှကျင်းပသည့် ၄၃ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး၌ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဒေသတစ်ခုလုံးကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့ အမွေ အနှစနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်။ လွန်ခဲ့သောရက်များက ညောင်ဦး မြို့သည် ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့များထဲတွင် ပါဝင် ခဲ့ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အပူချိန် မြင့်မားမှု ကြောင့်

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများနေ့ (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်)
“ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ရေရှည်တည်တံ့ရန် ထိန်းသိမ်းရေးအစီအစဉ်များတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ရန်” ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများတွင် အပင်၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် ပိုးမွှားအင်းဆက်များသာမက မျိုးစိတ်များတွင် ပါရှိသည့် မျိုးရိုးဗီဇအမျိုးမျိုး (ဥပမာ- သီးနှံအမျိုးမျိုး) နှင့် လူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များအကြား အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်မှုများရှိသည့် ဂေဟစနစ်များ (ဥပမာ- သစ်တောများ၊ ရေကန်များ၊ စိုက်ပျိုးမြေများ) တို့ ပါဝင်သည်။ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများသည် လူသားများအတွက် အရေးပါသည့် အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်သည်။ တိရစ္ဆာန်များမှ ရရှိသည့် ပရိုတင်းဓာတ်၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ငါးသယံဇာတများမှတဆင့် လူပေါင်း ၃ ဘီလီယံခန့်အတွက် ထောက်ပံ့ပေးသကဲ့သို့ လူတို့စားသုံးသည့် အာဟာရဓာတ် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ခန့်ကို အပင်များမှ ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်သည့် လူပေါင်း
